مدارس کارآمد ایران

مدرسه اول: مدرسه فرهاد

مدرسه فرهاد (۱۳۵۹ـ ۱۳۳۴) یکی از مدارس پیشگام و کارآمد در ایران بود که به دست توران میرهادی، روان‌شناس ایرانی بنیان گذاشته شد. او پس از تاسیس مدرسه، کودکستان، دبستان و مدرسه‌ی راهنمایی فرهاد را به یک واحد جامع تجربی تعلیمات عمو‌می ‌تبدیل کرد. این مدرسه‌ی غیردولتی و مختلط، شخصیت‌های علمی، اجتماعی و فرهنگی بسیاری را پرورش داده است. میرهادی در زمانی که سنت‌شکنی بسیار دشوار بود، سیستم آموزشی مدرسه‌ی فرهاد را با ساختارشکنی نظام آموزشی «معلم‌محور» ایجاد کرد. در این مدرسه کتابخانه بسیار مهم انگاشته می‌شد و کتاب غیردرسی رابط معلم و دانش‌آموز محسوب ‌می‌گردید. به این ترتیب میرهادی سعی داشت تفکر علمی را در نسل کودک و نوجوان و در جامعه تثبیت کند (نجاتی، ۱۳۹۵).

هدف مدرسه‌ی فرهاد، تربیت انسان‌های آزاده و متکی به خرد و اندیشه بود تا پله پله از نردبان انسانیت بالا بروند (صادقی، ۱۳۸۶). در این مدرسه از رقابت‌های مرسوم در مدارس و تلاش برای توفیق در مسابقات بین‌المللی و کنکورهای گوناگون پرهیز ‌می‌شد چون این رقابت‌ها را عامل تخریب شخصیت کودکان و نوجوانان ‌می‌دانست. از نظر کارکنان و مدیریت مدرسه، ارزشیابی دائم از طریق نمره و اعطای جایزه به منزله‌ی به بند کشیدن نسل جوان بود. مدرسه به صورت خودگردان و با مشارکت کارکنان و شاگردان اداره و قوانین مصوب نخست برای والدین فرستاده ‌می‌شد تا آن را بررسی و راجع به آن اظهارنظر کنند. پس از بررسی و تصویب جمعی، قوانین برای همگان در مدرسه واجب‌الاجرا ‌می‌شد. دانش‌آموزان هر کلاس در هر ماه نماینده‌ی ثابت خود را انتخاب می‌کردند تا درباره‌ی بهداشت، روش‌های آموزش و رفتارهای دانش‌آموزان قوانینی را تعیین کنند. اداره‌ی مدرسه به عهده‌ی نمایندگان دانش‌آموزان بود. دانش‌آموزان کلاس کار نمایندگان کلاس خود را زیر نظر داشتند، هم تذکر ‌می‌دادند و هم تذکر ‌می‌شنیدند. بدین ترتیب دانش‌آموزان در مدرسه به صورت عملی با نظام مردم‌سالار آشنا ‌

مدارس

می‌شدند و براساس آن رفتار می‌کردند (میرهادی، ۱۳۷۶).

همکاری و همیاری از خصیصه‌های دانش‌آموزان مدرسه‌ی فرهاد بود. دانش‌آموزان قوی به دانش‌آموزان ضعیف کمک می‌کردند اما نه بر اساس رقابت و رفتارهای غیرانسانی بلکه دانش‌آموزان قوی و ضعف در یک گروه قرار داده ‌می‌شدند. معلمان هر ماه پیشرفت دانش‌آموزان را از طریق پرسش ـ نه برای نمره دادن بلکه برای سنجش میزان درک و تسلط دانش‌آموزان به مطلب ـ ارزشیابی می‌کردند و برنامه‌ریزی کارها، درس‌ها و تمرین‌ها برای ماه بعد انجام ‌می‌گرفت. نوشتن کتاب‌های درسی به کمک دانش‌آموزان و معلمان از دیگر کارهای این مدرسه بود. بر خلاف سایر مدارس کارآمد، مدرسه فرهاد دانش‌آموزان را به صورت گزینشی نمی‌پذیرفت. یعنی برای ثبت نام در این مدرسه نه امتحان ورودی و نه مصاحبه با والدین صورت نمی‌گرفت، بلکه طبق مقررات رسمی ‌آموزش و پرورش همه دانش‌آموزان را ثبت نام می‌کرد.

 

   دبستان فرهاد

 

دانش‌آموزان مدرسه فرهاد همراه با خانم توران میر‌هادی

 

مدارس

آموزش عملی به دانش‌آموزان در مدرسه فرهاد